چهارشنبه, 20 مرداد 1395 ساعت 14:50

دمی با ستارگان آسمان کرامت/ گذری بر رواق های حرم حضرت معصومه

نوشته شده توسط مهر

به حریم ملکوتی حرم که وارد می‌شوی، بعد از زیارت بانوی کرامت، می‌توانی امام‌زادگان و علمای بزرگی را زیارت کنی که در این خانه آرمیده‌اند.

زیارت حضرت معصومه(س) در قم تنها زیارت یکی از بانوان خاندان رسول گرامی اسلام(ص) نیست؛ بلکه زیارت جمع بزرگی از علما و امام‌زادگان نیز هست. از زمانی که ایشان در سال ۲۰۱ هجری پا به شهر قم گذاشت، با خود دنیایی از برکت و زیبایی آورد. یکی از این برکات دختران و نوادگان موسی بن جعفر(ع) بودند که زیر گنبد آن بانوی بزرگوار مدفون هستند.

میمونه، دختر موسی مبرقع نوه امام جواد(ع)، ام محمد دختر موسی مبرقع، قاسم دختر کوکبی از نوادگان امام سجاد(ع) و ... از آن جمله هستند.

اگر این روزها قرار است سری به حرم مطهر حضرت معصومه(س) بزنید، به جز امام‌زادگانی که زیر گنبد دفن هستند، زیارت قبور علمای بزرگ هم برای شما جالب خواهد بود. شکل‌گیری حوزه علمیه و تربیت علمای بزرگ در قم یکی دیگر از برکاتی است که حضور دختر موسی بن جعفر(ع) برای قم به همراه داشته و بسیاری از این علما در جوار این حرم مدفون هستند.

مسجد بالاسر، یکی از زیباترین رواق‌های حرم حضرت معصومه(س) است که در دوران صفویه ساخته شده و در زمان قاجار تجدید بنا شده است. اگر به این مسجد که بین ساختمان حرم مطهر و مسجد اعظم قرار دارد سری بزنید، می‌توانید مزار عالم بزرگ آیت الله العظمی سید حسن بروجردی مرجع بزرگ شیعه و مؤسس مسجد اعظم را زیارت کنید که میان مسجد بالاسر و مسجد اعظم در راهرویی قرار گرفته و با سنگ قبری بزرگ و برجسته مزین شده است.

آیت‌الله بروجردی از مراجع شیعه ایرانی در سده چهاردهم است که ۱۷ سال زعیم حوزه علمیه قم و به مدت پانزده سال تنها مرجع تقلید شیعیان جهان بود.

دفن علما در مسجد بالاسر

مسجد بالاسر که یکی از باشکوه‌ترین و قدیمی‌ترین اماکن حرم مطهر است، محل دفن برخی دیگر از علمای بزرگ نیز هست؛ از جمله آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حایری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم و آیت الله العظمی سید محمدتقی خوانساری، اقامه کننده نماز باران در سال ۱۳۶۳ هجری.

مسجد بالاسر، یکی از زیباترین رواق‌های حرم حضرت معصومه(س) است که در دوران صفویه ساخته شده و در زمان قاجار تجدید بنا شده است

آیت الله العظمی سید احمد خوانساری از مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم و از شاگردان آخوند خراسانی و میرزای نائینی از دیگر مراجعی است که در مسجد بالاسر مدفون هستند.

آیت‌الله شیخ محمدعلی اراکی مرجع تقلید، آیت‌الله محمدجواد صافی گلپایگانی پدر آیت‌الله صافی گلپایگانی، آیت‌الله میرزا هاشم آملی، آیت‌الله سید صدرالدین صدر از مراجع سه‌گانه بعد از رحلت آیت‌الله حائری، آیت‌الله حاج شیخ جواد تبریزی از دیگر علمایی هستند که مزارشان را در مسجد بالاسر می‌توانید بیابید.

آیت‌الله حاج شیخ محمد فاضل لنکرانی، آیت‌الله علی فیض مشکینی و آیت‌الله محمدتقی بهجت فومنی از نام‌های آشناتر هستند که بر روی قبور در این مسجد می‌توان یافت. این نام‌ها و قبور از سراسر ایران عاشقان مکتب اهل‌بیت(ع) را به خود جذب می‌کند تا دقایقی را در آرامش روح منور این علمای بزرگ شریک باشد.

مفسر بزرگ قرآن، علامه طباطبایی که با معرفی تفسیر المیزان، درهای جدیدی از علم تفسیر را به روی عالمان باز کرد از دیگر بزرگانی است که در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه مدفون‌شده و استاد شهید مرتضی مطهری، علامه بزرگ دوران معاصر دیگر نام‌آشنای این رواق معنوی است.

در مسجد علامه طباطبایی حرم مطهر هم شهید آیت‌الله ربانی املشی، عضو شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری، شهید آیت‌الله ربانی شیرازی، عضو خبرگان رهبری و شورای و جامعه مدرسین و آیت‌الله صالحی مازندرانی از مدرسین حوزه علمیه مدفون هستند.

صحن اتابکی

صحن اتابکی یکی از صحن‌های زیبای حرم مطهر است که اکنون صحن امام رضا(ع) خوانده می‌شود. این صحن توسط میرزا علی اصغر خان اتابک صد اعظم در دوره قاجار ساخته شده است.

وارد صحن اتابکی که بشوی، وسط حیاط، سنگ قبر مرتفع قطب‌الدین راوندی، از علمای شیعی قرن ششم قرار دارد. در حجره‌های صحن اتابک افراد مشهوری دفن هستند؛ در یکی از آن‌ها مزار شهید مفتح با سنگ قبر بزرگی ایستاده بر دیوار واقع شده است. البته این حجره محل پاسخ به ‌سئوالات افراد به زبان اردو است، اما می‌توان این سنگ قبر را از نزدیک دید.

آن طرف حیاط نیز در یکی دیگر از حجره‌ها مزار شیخ فضل‌الله نوری قرار دارد؛ قبری بزرگ با عکس بزرگ از ایشان.

آیت الله سید محمد محقق داماد، از مراجع بزرگ تقلید، آیت‌الله شاهرودی و حجت‌الاسلام ‌والمسلمین کوثری، خطیب و واعظ و مرثیه‌خوان مخلص اهل‌بیت که روضه‌خوان مورد علاقه امام خمینی(ره) هم بود از دیگر مدفونان صحن اتابکی هستند.

صحن عتیق هم قدیمی‌ترین صحن حرم مطهر حضرت معصومه(س) است که در فهرست میراث ملی ثبت شده است

در این صحن نامداران بزرگی هم آرمیده‌اند که از جمله می‌توان به پروین اعتصامی، شاعر شیرین زبان معاصر و پدرش اشاره کرد که این روزها البته در دست تعمیر است. شهید سرلشکر قرنی اولین رئیس ستاد ارتش جمهوری اسلامی و شهید محمدجواد دیالمه، نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی دوره اول هم از مدفونین صحن اتابکی حرم مطهر هستند.

صحن عتیق هم قدیمی‌ترین صحن حرم مطهر حضرت معصومه(س) است که در فهرست میراث ملی ثبت شده و از نشانه‌های ارادت مردم در طول زمان نسبت به این بانوی بزرگوار است. این صحن را به دوران صفوی نسبت داده‌اند که با مقرنس‌ها و کاشی‌کاری‌های زیبایش جلوه‌ای دیگر به حرم بخشیده است.

عارف فرزانه حاج اسماعیل دولابی از نامدارانی است که در این صحن به خاک سپرده شده است. وی برای بسیاری از اهل سیر و سلوک نامی آشنا است که هنوز هم کلمات و رهنمودهایش شیفتگان بسیار دارد.

دفن پادشاهان در حرم

به جز علما و مشاهیر، سلاطین بسیاری هم در حرم مطهر حضرت معصومه(س) به ویژه در روزگار صفویه و قاجار دفن شده‌اند که از جمله می‌توان به شاه صفی اول، نوه شاه عباس کبیر اشاره کرد که مزارش اکنون در رواق زنانه واقع شده است.

شاه عباس دوم، پسر شاه صفی، شاه سلیمان، پسر شاه عباس ثانی، شاه سلطان حسین، پسر شاه سلیمان از دیگر مدفونین مسجد بالاسر حرم مطهر هستند.

فتحعلی شاه قاجار هم که سال ۱۲۵۰ در ۶۷ سالگی در اصفهان وفات کرد، در بقعه مخصوصی در شمال صحن عتیق دفن شده است.

محمدشاه قاجار، پدر ناصرالدین شاه که در تجریش وفات کرد از جمله مشاهیر دفن شده در صحن عتیق است.

چاپ کتاب برای معرفی ستارگان حرم

حجت‌الاسلام جواد بهشتی‌پور، مدیرکل روابط عمومی و امور بین‌الملل حرم مطهر در گفت‌وگو با خبرنگار مهر می‌گوید اطلاعات مربوط به مشاهیر دفن شده در حرم در کتاب ستارگان حرم در ۲۹ جلد به چاپ رسیده و علاقه‌مندان می‌توانند آن را از کتابخانه حرم مطهر دریافت کنند. کتاب دیگری که در این رابطه تألیف شده، سیمای دانشوران است که تمام علمای مدفون در حرم مطهر را با شرح زندگی‌نامه مختصری معرفی کرده است.

به گفته مدیرکل روابط عمومی و امور بین‌الملل حرم مطهر علاقه‌مندان می‌توانند نرم‌افزار اندروید این کتاب را نیز استفاده کرده یا آن را از پایگاه اینترنتی حرم مطهر دریافت کنند.

همچنین برای راهنمایی زائران به این قبور مطهر تابلوهایی تهیه شده تا زائران به راحتی این مزارها را بیابند.

آنطور که حجت‌الاسلام بهشتی‌پور می‌گوید به جز این دو کتاب، کتب دیگری هم برای معرفی نامداران مدفون در حرم مطهر نوشته شده که از جمله می‌توان به «فروغی از کوثر» و «درّ عصمت» اشاره کرد.

به گفته وی ۴۰۰ عالم بزرگ در حرم حضرت معصومه مدفون هستند که دانستن نام‌ها و زیارت قبورشان برای زائران جالب خواهد بود.

خواندن 59 دفعه

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید