پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده

پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده (118)

طبقه بندي هاي فرزند

چکیده مقاله:
مسئله اشتغال زنان در بیرون از منزل، ‌از جمله مسائل چالش‌برانگیز است. در زندگی مهدوی در شرایط عادی از لحاظ اقتصادی هیچ تکلیفی بر عهده زنان گذاشته نشده است و خانه‌داری را نه تنها شغلی مهم می‌دانند، بلکه نقش مادری و همسری زن چنان ارزش و جایگاهی دارد که دیگر نقش‌های وی در سایه این دو وظیفه تعریف می‌شود. بر این اساس، باید نظر اسلام در فعالیت‌های اقتصادی بررسی شود. این نوشتار، دیدگاه اسلام و فقهای امامیه را در این مورد تبیین کرده و ادله قائلین به جواز و عدم جواز اشتغال را بیان نموده است. سبک زندگی مهدوی، اشتغال زنان را با رعایت اصول مورد نظر اسلام یعنی، کاهش اختلاط جنسی و اولویت نقش مادری و همسری و عدم تعارض آن با وظایف خانوادگی زن جایز می‌داند و در صورت تعارض، اشتغال زن را تأیید نمی‌کند. در غیر این موارد، نه فقط منعی برای اشتغال زنان ندارد، بلکه مشارکت اجتماعی زن را در برخی موارد لازم و ضروری می‌داند. مقاله حاضر به روش توصیفی تحلیلی و به روش کتابخانه‌ای تدوین شده است.

نویسندگان: ساجده العبدالخانی ,محمد جواد بحرینی

کلیدواژگان: اشتغال، جواز اشتغال، فقهای امامیه، زنان، اسلام

مقاله6 ، سال سوم ، شماره 5

چکیده مقاله:
هدف از ‌این پژوهش، شناسایی رابطة بین پایبندی مذهبی و تعارض زناشویی در میان زوجین و مقایسه آنها با توجه به متغیر جنسیت می‌باشد. بدین منظور، اطلاعات نمونه مورد پژوهش (391 زوج) از میان زوجین ساکن استان سمنان، با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی چند مرحله‌ای گردآوری شد. شرکت‌کنندگان به گویه‌های پرسش‌نامه‌های پایبندی مذهبی و تعارض زناشویی پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS انجام شد. با کاربرد روش آماری همبستگی پیرسون نشان داده شد که بین متغیرهای پایبندی مذهبی و تعارض زناشویی و زیرمقیاس‌های آنها رابطه معنادار وجود دارد (0/05>p). همچنین نتایج آزمون تحلیل واریانس یک‌راهه، حاکی از معناداری تفاوت نمرات زیرمقیاس‌های پایبندی، ناپایبندی مذهبی و نمرات زیرمقیاس‌های کاهش همکاری، افزایش واکنش هیجانی، جدا کردن امور مالی و ارتباط مؤثر در میان زوجین بود. بنابراین، می‌توان گفت: افراد با پایبندی مذهبی بیشتر، ازدواج را مقدس و یک مسئولیت تلقی کرده و بواسطه ایفای تعهدات زناشویی، با تعارض زناشویی کمتری روبرو می‌شوند.

نویسندگان:عباس‌علی‌ هراتیان ,مسعود جان‌بزرگی ,مژگان آگاه‌هریس

مقاله5 ، سال سوم ، شماره5

چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با هدف تبیین فرآیند اثربخشی درمان جامع نگر دینی برکاهش افسردگی دانشجویان دخترصورت گرفت. روش پژوهش، نظریه برخاسته از داده ها است و داده ها با روش کدگذاری «اشترواس» و «کوربین» تحلیل شد. افراد نمونه شامل یازده نفر از دانشجویان دختر دانشگاه شهید چمران اهواز بودند. این افراد با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و پس از دریافت هشت جلسه درمان جامع‌نگر دینی، از آنان درباره فرایند اثربخشی این درمان مصاحبه به عمل آمد. براساس نتایج، محورهای محتوای درمانی جلسات و اثر حضور در گروه، به عنوان محورهای علی شناسایی شدند. راهبرد تقویت، شامل بعد زیستی، اجتماعی، روانی، معنوی و همچنین علاقه و ایمان درمانگر و تشویق مراجعان به اعتماد و سخن‌گفتن در گروه بود. شرایط زمینه‌ای عبارتند از: عوامل محیطی، ساختاری، خانوادگی، فرهنگی و فردی. شرایط واسطه ای یا مداخله‌گر نیز عبارتند از: ضعف اعتقادات معنوی و اعتماد نکردن. درمان جامع‌نگر دینی، پیامدهایی مثل افزایش توکل، ایمان و امید، احساس عامل بودن، تغییر نگرش به زندگی و بهبود عملکرد داشت. با اتکا به نتایج می‌توان به تأثیر دین و چگونگی اثربخشی آن در فرایند درمان مراجعان پی‌برد.

کلیدواژگان: درمان جامع‌نگر دینی، دانشجویان دختر، پژوهش کیفی

نویسندگان: هاجرطیبی ,عبدالزهرا نعامی ,یداله زرگر ,حمید فرهادی راد

مقاله4 ، سال سوم ، شماره 5

 

چکیده مقاله:
مسأله نگاه به نامحرم به قصد ازدواج، از موضوع حرمت نگاه به نامحرم استثنا شده است. با توجه به اهمیت مقدمی نگاه در تشکیل خانواده، هدف از انجام این تحقیق بررسی حدود شرعی نگاه به نامحرم به قصد ازدواج، حکمت آن و موارد ابهام این موضوع است. همچنین به این سؤالات پاسخ داده شده است:‌ حدود نگاه مجاز، چقدر است؟ آیا جواز نگاه مشروط به این است که خواستگار، تحقیقات مقدماتی را انجام داده و دختر را از نظر سایر ابعاد پسندیده باشد، یا اینکه شرعا می¬تواند پیش از انجام تحقیقات به او نگاه کند؟ آیا در صورت داشتن قصد ازدواج، اجازه نگاه به زنان متعدد جهت انتخاب گزینه دلخواه را دارد؟ و دیگر آنکه حکمت جواز نگاه به نامحرم به قصد نکاح چیست؟ در این پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است، این نتیجه حاصل شد که خواستگار بعد از انتخاب زن از سایر جهات، به قصد ازدواج، مجاز به نگاه به وجه و کفین، مو و محاسن و حتی اندام زن از روی لباس است و مطلق قصد ازدواج، کافی در جواز نگاه به زنان متعدد نخواهد بود؛ ضمن آنکه حکمت جواز نگاه، جلوگیری از اضرار به مرد در پرداخت مهریه توسط او و اقدام به ازدواج دو طرف از روی آگاهی کافی در راستای تشکیل خانواده¬ای استوار بر پایه علاقه و محبت است.

کلیدواژگان: نگاه، نامحرم، قصد ازدواج، حکمت، مهریه

نویسندگان: طاهر علی محمدی ,سعیده رضایی

مقاله3 ، سال سوم ، شماره 5

چکیده مقاله:
ارتباط، نقش مهمی را بین دو انسان به عنوان زن و شوهر ایفا کرده و بر تمام جنبه های خانواده و زندگی زناشویی تأثیر می-گذارد. بنابراین ضعف در مهارت های ارتباطی مشکلات عدیده ای را برای زوجین و خانواده آنها به¬وجود می‌آورد. پژوهش حاضر با هدف طراحی برنامۀ مهارت های ارتباطی و تعاملات عاطفی با رویکرد آموزه های دینی، در جهت افزایش رضایت زناشویی، انجام شد. روش این پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل محتوا بود. برای تهیه این برنامۀ آموزشی علاوه بر استفاده از کتاب ها و مقالات علمی داخلی و خارجی، آیات قرآن کریم و احادیث ائمه معصومین(ع) نیز مورد بررسی قرار گرفتند. در طرح این برنامه سعی شده است از مهارت های ارتباطی که مبتنی بر آموزه های دینی است، استفاده شود. این مهارت ها شامل رعایت حقوق متقابل (بقره: 228)، صمیمیت زوجین (روم: 21)، ایجاد صلح بین زوجین(نساء: 128)، راست گویی و صداقت (نحل: 105)، گرایش زوج ها به فضایل اخلاقی و پرهیز از رذایل اخلاقی و یاد خدا(مائده: 5، رعد: 28 و 29)، حق شناسی و سپاسگذاری(ابراهیم: 7)، نرمی زبان و بیان خوش(آل عمران: 159، بقره: 83)، پرهیز از بدگمانی(حجرات: 12) و ... می باشد. پس از بررسی و تجزیه و تحلیل منابع، برنامۀ آموزش مهارت های ارتباطی و تعاملات عاطفی با رویکرد آموزه های دینی، در هشت جلسه دو ساعته با موضوعات: شناخت اهداف ازدواج، ارتباط کلامی، حالات و روابط غیرکلامی، تعاملات عاطفی، روابط جنسی، تصمیم گیری و حل مشکلات، باورهای دینی و ارزش های اخلاقی، مدیریت خانواده و روش فرزندپروری تدوین گردید که دارای روایی محتوا و سازه مناسبی می باشد. در نهایت پیشنهاد می شود که با در نظر گرفتن هویت دینی و مذهبی مردم کشور ما، می توان از این برنامه به عنوان یک روش پیشگیرانه برای آموزش پیش از ازدواج و آموزش به زوجین، جهت جلوگیری از ایجاد اختلاف و افزایش رضایت زناشویی و هم چنین برای حل مشکلات زناشویی استفاده نمود.

کلیدواژگان: مهارت های ارتباطی، تعاملات عاطفی، ارزش های دینی، رضامندی زوجیت

نویسندگان: بهنازسادات جوادی ,غلامعلی افروز ,سیمین حسینیان ,مسعود آذربایجانی ,مسعود غلامعلی لواسانی

 

چکیده مقاله:
«سبک زندگی» بیانگر ظهور پارادایم تحلیلی نوین در عرصه علوم اجتماعی است. خاستگاه متفاوت سبک‌های زندگی بشر را می‌توان در باورها، تفکرات، مبانی، پیش فرض ها، نوع نگاه به انسان، هستی، اهداف، زندگی، ارزش ها و در الگوهای رفتاری بشر جست‌وجو کرد. سؤال آن است که مهمترین مبانی انسان شناختی از دیدگاه قرآن برای دستیابی به سبک زندگی مؤمنانه و طیبه کدامند؟ در نوشتار پیش رو، با بهره گیری از روش تحلیلی و توصیفی به روش اسنادی در منابع قرآنی و آثار مربوط به مبانی انسان شناختی سبک زندگی به بحث و بررسی گذارده شده است. بررسی تأثیرگذارترین «مبانی انسان شناختی سبک زندگی از دیدگاه قرآن»، چارچوب کلی و استانداردهای سبک زندگی مؤمنانه و در مرحله متعالی تر، سبک زندگی طیبه را تعیین می کند و موجب تمایز این نوع سبک زندگی از دیگر سبک های زندگی رایج در دنیای مدرن می شود. این پژوهش در واکاوی «مبانی انسان شناختی» نوعی جهان‌بینی دست یافت که انسان را موجودی فرامادی و سرشته شده با نیازهای معنوی و هویت الهی و حیاتی به امتداد ابدیت بیان می کند. از این رو، الگوهای رفتاری و نگرش های انسان، جنبه فرامادی و ابدی می گیرد و بر محور توحید ظهوری متمایز می‌یابد.

کلیدواژگان: سبک زندگی، حیات طیبه، زندگی مؤمنانه، قرب الهی، هویت.

نویسندگان: حلیمه اخلاقی ,حسین شرف الدین , محمد مهدی صفورایی ,غلامعلی عزیزی کیا

مقاله1 ، سال سوم ، شماره 5

چکیده مقاله:
عمیق ترین و اثرگذارترین روابط زندگی انسان یعنی، روابط زناشویی، گاه با نابسامانی ها و ناسازگاری هایی روبرو میشود که اگر برطرف نشود اثرات ناگواری روی فرد و جامعه به جای خواهد گذاشت. مؤلفه های گوناگونی با ناسازگاری های زناشویی در ارتباط است که میتوان به ویژگی های شخصیتی همسران اشاره کرد. از جمله ویژگی هایی است که با ناسازگاری زناشویی ارتباط دارد «حیا» میباشد که بسیار کم به صورت کمی مورد بررسی قرار گرفته است. هدف این پژوهش مطالعه رابطه حیای همسران و ناسازگاری های آنان است. آزمون های تعارض زناشویی (MCQR) و آزمون حیا بر روی 140 نفر نمونه (65 مرد و 75 زن متأهل) که به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب شده بودند، اجرا شد. بر اساس نتایج این پژوهش رابطه مثبت و معنادار بین حیای منفی (از جمله کمرویی) و ناسازگاری های زناشویی به دست آمد. بین حیای از خدا و حیای از خود با ناسازگاری های زناشویی، همبستگی منفی و معنادار وجود داشت. حیای زن ارتباط بیشتری با ناسازگاری زناشویی نشان داد که همسو با تعالیم دین اسلام است.

کلیدواژگان: حیا، حیای مثبت، حیای منفی، ناسازگاری های زناشویی، تعارض زناشویی.

نویسندگان: محمدمهدی عباسی آغوی ,صادق کریم زاده ,محمدرضا احمدی محمدآبادی

مقاله6 ، سال سوم ، شماره 4

چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه کارآمدی خانواده با بهزیستی روان شناختی در میان دانشجویان مرد و زن متأهل کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه ها، و طلاب سطح دوم و سوم حوزه های علمیه شهر قم انجام شد. تعداد 420 نفر از این افراد به صورت نمونه گیری در دسترس برای انجام پژوهش انتخاب شدند. برای انجام این پژوهش از دو پرسشنامه کارآمدی خانواده و بهزیستی روان شناختی استفاده شد. داده ها توسط شاخص های مرکزی، شاخص های پراکندگی، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون و با کمک نرمافزار SPSS (نسخه 22) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد بین کارآمدی خانواده با بهزیستی روان شناختی همبستگی مثبت معنادار وجود دارد (484/0=r). همچنین پیشبینی کارآمدی خانواده آزمودنی ها بر اساس دو زیرمقیاس بهزیستی روان شناختی تسلط بر محیط و روابط مثبت با دیگران معنادار بود (0001/0≥ p، 043/63=F). این دو زیرمقیاس در مجموع 9/24% از کارآمدی خانواده آزمودنی ها را پیشبینی می‏کند.

کلیدواژگان: کارآمدی، خانواده، بهزیستی، روان شناختی، دانشجویان، طلاب.

نویسندگان: جعفر هوشیاری ,محمد مهدی صفورایی پاریزی

مقاله5، سال سوم ، شماره 4

چکیده مقاله:
پژوهش حاضر با هدف مقایسه کارکرد خانواده، باورهای غیرمنطقی و خودپنداره در جوانان معتاد و غیر معتاد شهرستان خوی انجام گرفت. در این مطالعه علی- مقایسه ای تعداد سی نفر از افراد معتاد مراجعه کننده به کلینیک های ترک اعتیاد شهرستان خوی در سال 1392-1393 به روش در دسترس و تعداد سی نفر از افراد غیرمعتاد که از لحاظ متغیرهای جمعیت شناختی با گروه معتادین همتا بودند به عنوان گروه مقایسه انتخاب شدند. پرسشنامه های کارکرد خانواده مکمستر، باورهای غیرمنطقی جونز و خودپنداره راجرز توسط دو گروه پاسخ داده شد و داده های پژوهش با استفاده از روش آماری تحلیل واریانس چندمتغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که کارکرد خانواده و خودپنداره جوانان معتاد نسبت به جوانان غیر معتاد به طور معناداری در سطح پایینتری قرار داشت. همچنین تفاوت معناداری در میزان باورهای غیرمنطقی افراد معتاد نسبت به افراد عادی وجود داشت. بر اساس نتایج این پژوهش میتوان گفت که بین جوانان معتاد و غیرمعتاد در متغیرهای کارکرد خانواده، باورهای غیرمنطقی و خودپنداره تفاوت معنادار وجود دارد.

کلیدواژگان: کارکرد خانواده، باورهای غیرمنطقی، خودپنداره.

نویسندگان: سمیه دادخواهی ,هیمن محمود فخه

مقاله4 ، سال سوم ، شماره 4

چکیده مقاله:
هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش روان بنه های ناسازگار اولیه و پایبندی مذهبی، در پیش بینی تعارض زناشویی است. جامعه آماری این پژوهش، کلیه زنان متأهل استان سمنان در سال 1393 بودند و نمونه 391 نفری پژوهش با نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای انتخاب شدند. شرکت کنندگان در این پژوهش به پرسشنامه های روان بنه های ناسازگار اولیه (YSQ-SF)، پای بندی مذهبی (JRAQ) و تعارض زناشویی (MCQ-R) و دموگرافیک محقق ساخته پاسخ دادند. جهت بررسی فرضیه های پژوهش، از روش های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام استفاده شد. یافته ها نشان داد که رابطه نمره کل و مؤلفه های روان بنه های ناسازگار اولیه و پایبندی مذهبی با تعارض زناشویی، معنادار بوده (01/0 >p) و مؤلفه های بریدگی و طرد، پایبندی مذهبی و دوسوگرایی مذهبی، توان پیشبینی تعارض زناشویی را دارند (352/0=R2). در نظر داشتن این متغیرها، موفقیت بیشتری را برای خانواده درمانگران و مشاوران پیش از ازدواج، فراهم خواهد نمود.

کلیدواژگان: ‎ طرحواره، روان بنه های ناسازگار اولیه، تعارض زناشویی، پایبندی مذهبی، دینداری.

نویسندگان: عباسعلی هراتیان ,مسعود جان بزرگی ,مژگان آگاه هریس

مقاله3 ، سال سوم ، شماره 4

صفحه1 از9