چکیده:

زمینه و اهداف: نتایج مطالعات نشان می دهد که گرچه هر یک از اعضای خانواده ها می توانند در معرض خشونت های خانوادگی قرار بگیرند ولی در این بین، زنان به واسطه ویژگیهای زیستی، خصوصیات روانی و باورهای فرهنگی مستمراٌ بیش از سایرین قربانی خشونت های خانوادگی بوده اند، بر این اساس، محققین در پژوهش حاضر سعی بر این داشته اند تا با بررسی کیفی مسأله خشونت در جامعه ایرانی، به تشریح عمیقتر چگونگی فرایند شکل گیری روزمره خشونت میان خانواده ها و پیامد های آن بر پیکر سلامت فرد و جامعه پرداخته باشند.

منتشرشده در مقالات

پژوهش حاضر رابطه احساس تمایل و تقصیر بر استرس، افسردگی و اضطراب افراد متقاضی طلاق در دادگاه‌های خانواده شهرهای اصفهان و اراک را بررسي مي‌كند. نمونه این پژوهش شامل 237 نفر آزمودنی (147 زن و 89 مرد) است که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند ابزارهای به‌کار رفته در این پژوهش از پرسشنامه 21 سؤالی DASS و پرسشنامه‌ محقق ساخته سنجش تمایل و تقصیر در طلاق (آلفای کرونباخ آن‌ها 91/0 و60/0) استفاده شد. نتایج نشان داد رابطه معنا‌داری بین احساس تقصير و تمایل به جدایی با اضطراب و افسردگی وجود دارد و مشخص شد زنانی که تمایل به جدایی داشته‌اند از افسردگی کمتری رنج می‌برند. داشتن فرزند و درآمد بیشتر و تحصیلات بالاتر با کاهش میزان استرس، افسردگی و اضطراب در بین افراد مراجعه‌کننده برای طلاق رابطه داشت.

واژگان کلیدی

احساس تمایل و تقصیر، طلاق، استرس، اضطراب، افسردگی

مؤسسه‌زدایی از درمان بیماران روانی آن را به موضوعی خانوادگی تبدیل کرده است. نقش مراقبت از بیماران در خانواده، فرسودگی و اختلالات روان‌پزشکی را برای مراقبان به دنبال دارد. در تحقیق حاضر فرسودگی و سلامت روانی مراقبان در رابطه با شدت سایکوپاتـولوژی ـ نشانه‌های مثبت و منفی بیماری ـ مهارت‌های زندگی بیماران، دانش خانواده‌ها و خصوصیات جمعیت‌شناختی بیماران بررسی می‌شود. 117 بیمار اسکیزوفرنی و اعضاء خانواده آنان پرسشنامه‌های سلامت روانی GHQ-28، پرسشنامه آگاهی‌سنجی خانواده‌های مبتلایان به اسکیزوفرنیا، فرم کوتاه آزمون برنامه مصاحبه تجارب خانواده‌های بیماران روانی، آزمون سطح شناختی آلن و مقیاس علائم مثبت و منفی (PANSS) را تکمیل کردند. یافته‌ها نشان داد که نشانه‌های کلی سایکوپاتولوژی و مهارت‌های زندگی بیماران با فرسودگی مراقبان همبسته است، اما بین طول بیماری و آگاهی مراقبان با فرسودگی یا سلامت روانی آنان همبستگی معناداری بدست نیامد. ارائه آموزش، مهارت‌ها و یا منابع به خانواده اين بیماران، می‌تواند علاوه بر ارتقاء سلامت روانی و جسمی آن‌ها به بهبود عضو بیمار خانواده نیز کمک کند.

واژگان کلیدی

اسکیزوفرنی، فرسودگی، سلامت روانی، مراقب

مسئله روزافزون روابط جنسي فرازناشويي به‌عنوان يكي از عوامل آسيب‌زا در ساختار و ثبات خانواده، توجه بسياري از متخصصان و پژوهشگران را به خود جلب كرده است. اين پژوهش از ميان عوامل متعدد رواني ـ اجتماعي مؤثر در اين زمينه به بررسي سبك دلبستگي و روابط جنسي فرازناشويي در ميان زنان پرداخته است. به منظور رسيدن به اهداف پژوهش ابتدا 55 نفر از زنان متأهلي كه به علت داشتن روابط نامشروع در مركز مبـارزه بـا مفاسد اجتماعـي شهر تهران بازداشت شده‌ بودند، با روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. گروه كنترل نيز شامل 70 نفر از زناني كه روابط فرازناشويي نداشتند، با روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند.
هر دو گروه پرسشنامه سبك دلبستگي بزرگسالان هازان و شيور را پر كردند. براي تجزيه و تحليل داده‌ها علاوه بر محاسبه فراواني، درصد فراواني، ميانگين و نمودارهاي مربوطه، از آزمون خي‌دو و ضريب فاي و كرايمر استفاده شد.
نتايج حاصل از تحقيق نشان داد كه بين سبك دلبستگي ناايمن و روابط فرازناشويي رابطه وجود دارد (01/0P<) و زناني كه سبك دلبستگي ناايمن خصوصاً سبك ناايمن اجتنابي دارند رابطة فرازناشويي بيشتري دارند (05/0P<). علاوه بر اين مشخص شد كه بين ميزان تحصيلات و روابط فرازناشويي رابطه وجود دارد. به اين معني كه ميزان روابط فرازناشويي در ميان زنان با تحصيلات پايين بيشتر است (01/0P<).

واژگان کلیدی

سبك دلبستگي، روابط فرا زناشويي، زنان

پژوهش حاضر به منظور بررسي میـزان شيـوع کودک-آزاري در دانش‌آموزان دوره متوسطه شهرستان-های تهران انجام گرفته است. به این منظور پرسشنامه کودک‌آزاری محقق‌ساخته با سه حیطه کـودک‌آزاری از نـوع بـی‌توجهـی، جسمـی و عاطفی روی 738 دانش‌آموز اجرا شد که با استفاده از روش نمونه‌گيري طبقه‌اي و خوشه‌اي چندمرحله‌اي انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل عاملی و تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) استفاده گردید. نتايج پژوهش نشان داد که میزان شيوع آزار جسماني، 5/17% بي‌توجهي، 4/36% و عاطفي 46/49% است. در حيطه آزار جسمي شايع‌ترين آزارها عبارتند از: سيلي زدن و لگد زدن؛ در حيطه بي-توجهي: بی‌توجهی به بیماری فرزند و نبردن نزد پزشک و بي‌توجهي به علاقه‌مندي‌هاي فرزند و در حيطه آزار عاطفي: فرياد زدن و ناسزا گفتن. نتایج پژوهش نشان داد که تفاوت معنا‌داري در میزان شيوع کودک‌آزاری در حیطه جسمی، بي‌توجهي و عاطفي برحسب جنس دانش‌آموزان، پايه تحصيلي و سابقه طلاق والدين در خانواده وجود دارد. نتایج نشان داد که شیوع کودک‌آزاری شباهت زیادی با مطالعات خارجی ندارد، اما با نتایج مطالعات داخلی همخوانی دارد و همین امر ضرورت توجه اساسی به اجرای برنامه‌های مداخله‌ای در مقیاس وسیع را می‌طلبد.

واژگان کلیدی

شيوع، کودک‌آزاري جسمی، عاطفی و بی‌توجهی، دانش‌آموزان مقطع متوسطه

رسيدگی به کودکان و نوجوانان بزهکار در حوزه کار روان‌شناسی قانونی قرار دارد. ارائه خدمات بهتر به اين جمعيت مستلزم رويکرد تخصصی، در حوزه‌های ارزيابی، تشخيص و درمان است. از اين-رو نوع اطلاعات دريافتی از مورد می‌تواند فعاليت-های مراکز اصلاح و تربيت را هدفمند و در چارچوب اهداف تعيين‌شده هدايت کند. ايـن مطـالعـه بـه منـظـور بـررسـی ويـژگـی-های جمعيت‌شناختی و روانی ـ اجتماعی نوجوانان بـزهکار در کانون اصلاح و تربيت و ارزيابی نوع اطلاعات روان‌شناختی و قانونی گردآوری شده به هنگام ورود آن‌ها به کانون اصلاح و تربيت صورت گرفته است. برای اين منظور پرونده 120 نوجوان بزهکار پسر ساکن در کانون اصلاح و تربيت مورد مطالعه محتوايي قرار گرفت. از ميان اين پرونده‌ها 78 مورد که حاوی اطلاعات معتبری بودند انتخاب و اطلاعات موجود در آن‌ها در سه طبقه گزارش شد: روانی ـ فردی، وضعيت خانوادگی و ويژگی-های مرتبط با همسالان و مدرسه. نتايج در وهله اول نشان می‌دهد که اين تحقيق پيشنهاد می‌کند برای ارزيابی و ارائه خدمات متناسب‌تر به اين دسته از کودکان و نوجوانان، می‌بايست فرم‌های استانداردی برای ارزيابی روان‌شناختی از نظر روان‌شناسی قانونی تدوين و در اين‌گونه مراکز به-صورت يکسان اجرا شود. شيوع مشکلات متفاوت روانی ـ خانوادگی ـ تحصيلی در اين گروه، نياز به توجه دقيق به اين مشکلات را پيش از زدن برچسب بزهکار به آن‌ها ضروری می‌سازد.

واژگان کلیدی

ارزيابی روان‌شناختی، کودکان و نوجوانان کانون اصلاح و تربيت

هدف اين پژوهش بررسي تأثير روايت‌درماني زوجي بر عملكرد خانوادگي زوجين شهر اصفهان بوده است. روش پژوهش نيمه‌تجربي با استفـاده از پيش‌آزمون ـ پس‌آزمون وگروه آزمايش و كنترل بود. 30 زوج از زوجين مراجعه‌كننده به بخش گفتاردرماني بيمارستان كاشاني شهر اصفهان در سال 86 به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و به‌صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (15 زوج) و گواه (15زوج) جايگزين شدند. متغير وابسته در اين پژوهش عملكرد خانوادگي بود كه توسط آزمون عملكرد خانوادگي بلوم ارزيابي شد.گروه آزمايش در 9 جلسه روايت‌درماني زوجي شركت نمودند. فرضيه‌هاي تحقيق آن بود كه روايت‌درماني زوجي بر بهبود عملكرد خانوادگي زوجين و ابعاد آن مؤثر است و تأثير آن بر عملكرد خانوادگي زوجين و ابعاد آن برحسب جنسيت متفاوت است و عملكرد خانوادگي در زنان و مردان متفاوت مي‌باشد. نتايج نشان داد كه روايت-درماني زوجي عملكرد خانوادگي را بهبود مي‌بخشد (01/0P<) و بر ابعاد آن به‌جز تأكيدات مذهبي و به‌هم‌تنيدگي مؤثر است (05/0P<). تأثير اين رويكرد بر عملكرد خانوادگي و ابعاد آن برحسب جنسيت تفاوت نداشته است (05/0P<). هم‌چنين بين عملكرد خانوادگي زنان و مردان تفاوتي وجود نداشت ( 05/0P< ).

واژگان کلیدی

روايت‌درماني زوجي، عملكرد خانوادگي، زوجين.

اين پژوهش با هدف بررسي سهم ابعاد كاركرد خانواده در ميزان استفاده از راهبردهاي مقابله در بيماران مبتلا به اختلال مولتيپل اسكلروزيس انجام يافت. در این مطالعه 94 بيمار از ميان بيماران مبتلا به اين عارضه كه به‌صورت تصادفي ظرف مدت 1 ماه جهت گرفتن مجوز دارو به معاونت سلامت دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهران (واحد بيماران خاص) مراجعه كرده بودند و پس از آگاهي از اهداف پژوهش و اعلام رضايت، شركت کردند پرسشنامه‌هاي ابزار سنجش خانواده (FAD) و پرسشنامه راهبردهای مقابله توسط این افراد تکمیل شد. با کمک تحلیل رگرسیون سهم ابعاد كاركرد خانواده در ميزان استفاده از راهبردهاي مقابله در بيماران مبتلا به اين اختلال مورد بررسی قرار گرفت. نتايج نشان داد که کارکردهای «حل مسئله»، «آمیختگی عاطفی» و «کنترل رفتاری» خانواده بیش از سایر کارکردها با راهبردهای مورد استفاده این بیماران ارتباط دارند.

واژگان کلیدی

ابعاد كاركرد خانواده، راهبردهای مقابله، اختلال مولتيپل اسكلروزيس

یکی از بزرگ‌ترین انتقاداتی که در حوزه پژوهش‌های خانواده و زوج‌درمانی (MFT) مطرح می‌شود فقدان تعاریف، مفاهیم، و پروتکل‌های درمانی مشخص و دقیق است. اگرچه روش تحقیق دلفی می‌تواند روش مناسبی برای پاسخ به این خلاء باشد، اما پژوهش‌های اندکی در حوزه خانواده‌درمانی و زوج-درمانی با استفاده از این روش وجود دارند. این در حالی است که روش تحقیق دلفی برای کمک به حوزه‌هایی که در آن‌ها سردرگمی روش‌شناختی وجود دارد توصیه شده است. این مقاله کاربرد مطالعات دلفی در کمک به حل این مسئله را در حوزه‌های خانواده و زوج‌درمانی مورد بحث قرار می‌دهد هم‌چنین در این مقاله توصیفی از روش تحقیق دلفی و بحثی درباره سابقه مطالعات دلفی که در حوزه خانواده‌درمانی و زوج‌درمانی انجام شده‌اند، به همراه پیشنهاداتی برای استفاده از این روش در حوزه خانواده درمانی و زوج‌درمانی ارائه می‌شود.

واژگان کلیدی

روش تحقیق دلفی، خانواده‌درمانی، زوج‌درم

آسيب­ها و مشكلاتي كه زوجين و خانواده­هاي آنان قبل از طلاق و پس از آن متحمل مي­­شوند و عوامل مؤثر بر بروز اين پديده از ديرباز مورد توجه و بررسي بوده است. هدف اين تحقيق بررسي عوامل مؤثر بر بروز طلاق، از جمله سن، متغيرهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، اعتياد، وجود بيماري رواني و جنسي در زوجين متقاضي طلاق در يكي از مراكز پيشگيري و كاهش طلاق سازمان بهزيستي استان اصفهان بود. افـراد گروه نمونه شامل 424 نفر (212 زوج) بودند. روش تحقيق توصيفي بود. بدين منظور اطلاعات مذكور با استفاده از اطلاعات مندرج در فرم­هاي مددكاري و مصاحبه­هاي روان­شناختي پرونده­هاي كليه موارد ارجاعي طي سال­هاي 1382 تا 1384 استخراج و با استفاده از آزمون­هاي خي­دو، في و وي كرامر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد كه بيشترين موارد ارجاعي به مركز پيشگيري و كاهش طلاق، از سوي قوه قضائيـه بـوده است (05/0P<)؛ بيشترين ميزان تقاضاي طلاق در زنان، در سنين 31-28 سال و در مردان در سنين 27-24 سال بوده است. ضمن آن­كه تقاضاي طلاق پس از 35 سالگي در هر دو جنس كاهش مي­يابد (05/0P<). مهم­ترين علل تقاضاي طلاق به ترتيب شامل مشكلات ارتباطي، اعتياد، دخالت خانواده­ها و بيماري رواني يكي از زوجين بود (05/0P<). نتايج پژوهش حاضر بر اهميت سنين جواني در مردان و زنان به­عنوان سنين آسيب­پذيري نسبت به بحران­هاي زناشويي، لزوم آگاه­سازي زوجين به­خصوص در شهرهاي كوچك در زمينه دريافت مشاوره تخصصي در زمان بروز مشكل و پيشگيري ياكاهش عوامل مؤثر بر بروز طلاق از جمله مشكلات ارتباطي، اعتياد، دخالت­هاي بي­مورد و نامناسب خانواده­هاي زوجين و بيماري رواني زوجين تأكيد دارد.

صفحه1 از13