مقالات

مقالات (2948)

مهارت حل‌ مسئله يكي از مهارت‌هاي شناختي است كه انسان را در حل مسائل دروني و بيروني خود ياري مي‌دهد. آموزش اين مهارت مي‌تواند از بروز مسائل و مشكلات نوجوانان و بحراني شدن تعارض‌هاي خانوادگي پيشگيري كند. حل ‌مسئله يكي از مهارت‌هاي مهم زندگي است كه بسياري از والدين و فرزندان با آن آشنا نيستند. بر اين اساس برخي از متخصصان به طراحي و اجراي كارگاه‌هاي آموزش حل‌مسئله برای والدين، كودكان و نوجوانان پرداخته‌اند. هدف از پژوهش حاضر ارزشيابي كارگاه‌هايي با عنوان تربيت نوجوان انديشمند بوده است كه در آن مهارت‌هاي حل‌ مسئله به گروهي از مادران كه فرزندان آنان در آستانة دوران نوجواني قرار دارند، آموزش داده شده است. در كارگاه تربيت نوجوان انديشمند مهارت‌هاي درك احساسات و نظرات ديگران، درك انگيزه‌ها، يافتن راه‌حل‌هاي متعدد براي يك مسئله، در نظر گرفتن عواقب و نتايج امور و برنامه‌ريزي متوالي با استفاده از طرح درس‌هايي آموزش داده شده است. گروه نمونه مطالعه حاضر شامل 96 نفر از مادران نوجواناني هستند كه در برخي مدارس غيرانتفاعي شهر تهران مشغول به تحصيل بوده‌اند. این مادران در پنج كارگاه آموزشی که هر كارگاه شامل 10 جلسه آموزشي دو ساعته است زير نظر مجريان مجرب آموزش ديده‌اند. اين پژوهش از نوع شبه تجربی با طرح پيش‌آزمون ـ پس‌آزمون بدون گروه گواه است. داده‌هاي اين پژوهش با استفاده از اجراي پرسشنامه ارزيابي خانواده گردآوري شده است. با استفاده از اين ابزار كاركرد خانواده در سه عامل ارتباط، پاسخدهي عاطفي و مشاركت عاطفي در قبل و بعد از اجراي كارگاه مقايسه شده است. يافته‌ها بيانگر تأثير اين كارگاه‌ها بر بهبود عملكرد آزمودنی‌‌ها در عامل مشاركت عاطفي است. در خاتمه، بحث و نتیجه‌گیری، كاربرد يافته‌هاي تحقيق، محدوديت‌ها و هم‌چنين پيشنهادهايي براي پژوهش‌هاي آينده ارائه شده است.

هدف‌گرایی فرزندان یکی از مفاهیم اساسی روان‌شناسی انگیزش محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر بررسي میزان پیش‌بینی جهت‌گیری هدف فرزندان شامل: اهداف تسلط رویکردی، تسلط اجتنابی، عملکرد رویکردی و عملکرد اجتنابی توسط انعطاف‌پذیری و انسجام خانواده است. شرکت‌کنندگان پژوهش شامل 449 دانش‌آموز دختر (243 نفر) و پسر (206 نفر) دبيرستان‌هاي مختلف شهر شيراز بودند. براي سنجش جهت‌گیری هدف از مقیاس اهداف پیشرفت الیوت و مک‌کریگور (2001) و براي سنجش انعطاف‌پذیری خانواده از مقیاس انعطاف‌پذیری مثبت شاکری (1382) و در نهایت براي سنجش انسجام خانواده از مقیاس انسجام خانواده سـامـانی (1381) استفاده شد. روايي مقیاس‌ها از طریق همبستگی هر گویه با نمره کل و پايايي آن‌ها به روش آلفاي کرونباخ و بازآزمایی تعيين شد. نتايج بيانگر روايي و پايايي مطلوب مقیاس‌ها بودند. با استفاده از تحليل رگرسیون چندگانه به روش همزمان میزان پیش‌بینی هر یک از جهت‌گیری هدف فرزندان توسط انعطاف‌پذیری و انسجام خانواده مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان دادند که انسجام خانواده پيش‌بینی‌کننده مثبت اهداف تسلط رویکردی، عملکرد رویکردی و پیش‌بینی‌کننده منفی عملکرد اجتنابی بود. انعطاف‌پذیری خانواده پيش‌بینی‌کننده مثبت هدف تسلط رویکردی و پیش‌بینی‌کننده منفی اهداف تسلط اجتنابی و عملکرد اجتنابی بود.

واژگان کلیدی

جهت‌گیری هدف، انعطاف‌پذیری و انسجام خانواده

با توجه به اهميت فرزندپروري چه در پرتو سبک‌هاي فرزندپروري و چه در قلمرو رفتارهاي خاص والديني در پيش‌بيني اختلال‌هاي رفتاري در کودکان و از آن‌جايي‌که روابط متقابل والد ـ کودک در مرکز آسيب‌شناسي کودکان در نظر گرفته شده است، در اين پژوهش سعي بر آن است تا رابطه بين سبک‌هاي فرزندپروري (سبک‌هاي فرزندپروري مستبدانه، مقتدرانه و سهل‌گيرانه) و اختلال‌هاي رفتاري کودکان، که در پژوهش حـاضر بـه‌عنـوان نشانـگـان بروني‌سازي شده (رفتارهاي پـرخاشـگرانه و قانون‌شکني) مفهوم‌سازي گشته است، بررسي شده، نقش اين متغيرها در پيش‌بيني اختلال‌هاي رفتاري کودک تعيين گردد. جامعه اين پژوهش شامل مادران کودکان پسر 7 تا 9 سال مشغول به تحصيل در مدارس ابتدايي منطقه شش تهران بودند که 273 نفر به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي از بين کلاس‌هاي مقاطع اول تا سوم از 4 مدرسه ابتدايي موجود در اين منطقه انتخاب شدند. نتايج پژوهش نشان داد که سبک فرزندپروري سهل‌گيرانه با نشانگان بروني‌سازي شده رابطه مثبت معناداري دارد ولي سبک فرزندپروري مقتدرانه با نشانه‌هاي بروني‌سازي همبستگي منفي معناداري نشان داد. سبک فرزند پروري مستبدانه با نشانگان بروني‌سازي شده رابطه معني‌داري نداشت.

واژگان کلیدی

سبک‌هاي فرزندپروري، نشانـگـان بروني-سازي شده، رفتار پرخاشگرانه، رفتار قانون‌شکني

اين پژوهش با هدف بررسي سهم ابعاد كاركرد خانواده در ميزان استفاده از راهبردهاي مقابله در بيماران مبتلا به اختلال مولتيپل اسكلروزيس انجام يافت. در این مطالعه 94 بيمار از ميان بيماران مبتلا به اين عارضه كه به‌صورت تصادفي ظرف مدت 1 ماه جهت گرفتن مجوز دارو به معاونت سلامت دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني تهران (واحد بيماران خاص) مراجعه كرده بودند و پس از آگاهي از اهداف پژوهش و اعلام رضايت، شركت کردند پرسشنامه‌هاي ابزار سنجش خانواده (FAD) و پرسشنامه راهبردهای مقابله توسط این افراد تکمیل شد. با کمک تحلیل رگرسیون سهم ابعاد كاركرد خانواده در ميزان استفاده از راهبردهاي مقابله در بيماران مبتلا به اين اختلال مورد بررسی قرار گرفت. نتايج نشان داد که کارکردهای «حل مسئله»، «آمیختگی عاطفی» و «کنترل رفتاری» خانواده بیش از سایر کارکردها با راهبردهای مورد استفاده این بیماران ارتباط دارند.

واژگان کلیدی

ابعاد كاركرد خانواده، راهبردهای مقابله، اختلال مولتيپل اسكلروزيس

xپژوهش حاضر به منظور بررسي تأثير آموزش مهارت‌هاي اجتماعي مبتني بر قصه در كاهش نشانه‌هاي اختلال سلوك کودکان دبستاني (دختران 10 و 11 ساله) انجام شده است. براساس مطالعات، کودکان مبتلا به اختلال سلوک، در زمينه کاربرد مهارت‌هاي اجتماعي بسيار ضعيف عمل مي‌کنند و اين نقص به تداوم و تشديد مشکلات رفتاري آن‌ها مي‌انجامد. اين مطالعه از نوع تجربي حقيقي، با طرح پيش‌آزمون ـ پس-آزمون با گروه کنترل است.گروه نمونه اين پژوهش متشکل از 22 دختر دبستاني 10 و 11 ساله بودند که با استفاده از روش نمونه‌گيري خوشه‌اي در دو مرحله و سپس براساس نمره پرسشنامه علائم مرضي کودکان CSI-4 (فرم والد و معلم) و پرسشنامه ارزيابي رفتار راتر (فرم معلم و والد) انتخاب شدند. از اين افراد 11 نفر به‌طور تصادفي در گروه آزمايش و 11 نفر ديگر در گروه کنترل قرار گرفتند. گروه آزمايش در طول 1 ماه، 12 جلسه تحت آموزش مهارت-هاي اجتماعي با شيوه قصه‌گويي و فعاليت‌هاي مکمل قرار گرفت. داده‌هاي پس‌آزمون، سه هفته پس از اتمام جلسات جمع‌آوري و با استفاده از آزمون تحليل کواريانس بررسي شد. نتايج نشان دادند که براساس هر دو فرم دو پرسشنامه، آموزش مهارت‌هاي اجتماعي مبتني بر قصه موجب كاهش نشانه‌هاي اختلال سلوك در آزمودني‌ها می‌شود (005/0>P). اين نتيجه با يافته‌هاي پژوهشگران ديگر تطابق دارد و قابليت کاربرد قصه و ساختار آن را در آموزش و درمان مشکلات رفتاري کودکان نشان مي‌دهد.

واژگان کلیدی

آموزش مهارت‌هاي اجتماعي، اختلال سلوک، کودکان، قصه‌گويي