پایان نامه ها

پایان نامه ها (1304)

چکیده در نظام تربیتی اسلام، توجّه به اصل اعتدال همیشه مورد نظر بزرگان دینی قرار داشته، رمز موفقیت پیامبر در دعوت گسترده مردم، توجّه به این اصل بوده است. تربیت ضروری‌ترین و اساسی‌ترین نیاز انسان و وسیله جهت هدایت و رشد اوست. در عصر حاضر که جوانان با انبوهی از افکار و مکاتب نو ظهور مواجه هستند، تبیین تأثیر اعتدال بر تربیت دینی و آثار آن بسیار مهم می‌باشد. هدف از این پژوهش یافتن راهکارهایی جهت تربیت متعادل با توجّه به نیازهای روز بوده است. روش تحقیق تحلیلی، توصیفی با تکیه بر روش تحلیل می‌باشد. بکارگیری اعتدال در تربیت در آموزه‌های اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است و زیبنده شدن به این مهم، آثار پربرکتی را به ارمغان خواهد آورد. از آن جا که پژوهش در باب شناخت آثار اعتدال بر تربیت دینی، ازاهمیت ویژه ای برخوردار است، جهت تبیین و بررسی این موضوع تلاش شده است با تحلیل آیات قرآن کریم و روایات اهل بیت علیهم السلام و استنباط از این آموزه ها، آثار اعتدال، مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا، ابتدا به تعریف و بیان مفهوم این موضوع پرداخته شده سپس پیامدهای آن در دو حوزه فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است که در حوزه فردی می‌توان به آثاری از جمله: پرهیز از شرک، اعطای حکمت ودانش، دست یابی به استقامت و قوام یابی در شخصیت و در حوزه‌ی اجتماعی نیز مواردی مانند جلب دوستی و محبت دیگران، برکت و باروری، همبستگی و الفت به عنوان پیامدهای رعایت اعتدال در تربیت دینی در این حوزه اشاره کرد.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تربیت اخلاقی کودکان با تأکید بر دیدگاه امام علی (ع) مورد بررسی قرار گرفت در این تحقیق ضمن ارائه تعریف مختصری از اخلاق و برداشت‌های امام علی (ع) به بررسی مبانی، اصول، روش، هدف‌ و همچنین بررسی صلاحیت حرفه‌ای معلم برای تربیت اخلاقی کودک پرداخته‌شده است. این تحقیق از جنس اسنادی است؛ روش تجزیه تحلیل اطلاعات تحلیل محتوا و نیز استنتاجی، روش گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای با استناد به پایان‌نامه‌ها، و سایت‌های اینترنتی و کتب مذهبی از جمله : نهج‌البلاغه، قرآن و متون اسلامی است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که در مبانی تربیت اخلاقی کودکان به پرهیزگاری، اعمال عبادی، نظم حسابرسی، آزادگی، دادگری و ظلم‌ستیزی، زهدورزی و زخاف فریبای دنیا، عمل صالح و خدمت به خلق، تعقل و تفکر در امور و دانش‌اندوزی در اصول تربیت اخلاقی به شرایط محیط انسان، عزت، تعقل، تداوم در عمل، تذکر، فضل و عدل در روش تربیت اخلاقی به زمینه‌سازی، معاشرت و مجالست، الگوسازی، احترام گذاشتن، تعافل، تزکیه و تهذیب نفس، تمرین، تکرار و عادت دادن، محاسبه، موعظه، عبرت‌آموزی، عفو مبالغه، مبالغه در تشویق و توبه در اهداف تربیت اخلاقی تقوا، قناعت، سماجت و پرورش روح عدالت‌خواهی و هم‌چنین در تعیین صلاحیت معلم برای تربیت اخلاقی اخلاص در نیت و عمل، تقید به عمل صالح حسن خلق و فروتنی، علو همت و عفت نفس، عالم به مقتضیات زمان، توجه به مسئولیت و ایجاد زمینه برای شکوفایی و رشد تفکر و تعقل و معنویت در متربیان مورد توجه قرار گیرد.

چکیده زندگی امام علی (ع) نیز مانند سایر ائمه برای همه بشریت، پیام ها و آموزه های سازنده و زندگی ساز دارد. سیاستمداران، دانشوران، مبارزان، جوانمردان، همه و همه از گفتار و رفتار امام علی علیه السلام الگو گرفته اند. اما در این میان تعالیم تربیتی آن امام بزرگوار، ویژگی های برجسته ای دارد که برای هر انسانی سازنده و درس آموز است.لذا بررسی ابعاد و ویژگی های تربیتی سیره امام علی (ع) می تواند ما را برای رسیدن به هدف خلقت که همانا رشد و تعالی انسان می باشد، رهنمون سازد. پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل تربیت اسلامی در سیره و کلام امیرمومنان علی (ع) و استنتاج دلالتهای برنامه درسی می پردازد. اهداف این تحقیق شناخت و معرفی دیدگاههای حضرت علی (ع) در جهت ارائه مبانی، اهداف، اصول و روشهای تربیت اسلامی و استنتاج دلالتهای برنامه درسی از آن برای آشنایی مربیان و دست اندرکاران تعلیم و تربیت برای استفاده در امر تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان می باشد. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش توصیفی و تحلیلی –استنتاجی است و با استفاده از فیش برداری از اسناد و مدارک و منابع کتابخانه ای و گردآوری اطلاعات مورد نیاز به این امر اقدام شده است. به هر حال سعی ما بر این بوده است که با بررسی سیره و کلام آن امیر مومنان (ع)، به یک نتیجه تربیتی و رفتاری نائل آییم.

یکی از مباحث اساسی در حوزه‌ی تعلیم و تربیت، نقد روش ها و شاخص‌های مطلوب در حوزه‌های تربیتی می‌باشد. هدف اصلی این پژوهش بررسی نسبت تلقین با تربیت و تربیت دینی می‌باشد. باتوجه به نتایج پژوهش به نظر می رسد که کاربرد روش‌های متکی به عادت دادن، تحمیل کردن، دخالت کردن، شکل دادن و آموزشی بودن در فرآیند تربیت که بر اجبار و زور متوسل هستند، متهم به استفاده از روش های تلقین می‌باشند. این در حالی است که کاربرد در روش های سازنده در فرآیند تربیت، تربیت را به نوعی فرآیند دیالکتیکی و تعاملی تبدیل می‌سازند که در آن بین عقلانیت، اراده و استقلال فردی تعارضی نبوده و این می‌تواند به معناداری تربیت و خود شکوفایی و کاهش تأثیرات تلقین بینجامد. همچنین در حوزه ی تربیت دینی، تربیت فرد براساس شاخص هایی چون تعقل، ارزش های ثابت، تفکر انتقادی، مسئولیت‌شناسی، ولایت‌پذیری، فطرت‌مداری، تقوا، عبادت و حب الهی انجام می‌گیرد که هم مورد پذیرش دین و هم خود فرد و دیگران است و در واقع این روش های سازنده موجب شکل گیری هویت دینی پایدار به دور از تلقینات و افکار دیگران می‌گردد. برای انجام این پژوهش از روش توصیفی - تحلیلی استفاده گردیده و روش جمع‌آوری اطلاعات به شکل کتابخانه‌ای بوده است.

هدف این پایان‌نامه بررسی و تبیین محورهای اصلی تربیت عقلانی از منظر شهید مطهری است. در این پایان‌نامه که به روش توصیفی- تحلیلی به رشته‌ی تحریر درآمده، پیش از ورود به بحث اصلی، ادوار حیات عقلی فلاسفه‌ی مسلمان و سپس سیر عقل‌ورزی در جهان غرب مورد بررسی قرار گرفته تا از این طریق مقدمات فهم بهتر سیر تحول عقل‌ورزی در جهان اسلام فراهم آید. فصل سوم، به بررسی مهمترین مبانی تربیت عقل از منظر شهید مطهری اختصاص یافته است. اهم این مبانی عبارت است از اینکه «عقل عملی متأثر از حالات نفس است»؛ «تفکر و تعلم، ارکان اساسی‌ تربیت عقل است»؛ «تفاوت در عقول آدمیان امری ذاتی است»؛ «کلیه‌ی قوانین عقل با فطرت آدمی هماهنگ است» و «کارکردها و تدابیر عقل جوابگوی تقاضای زمان است». بخش بعدی پایان‌نامه، به اهداف تربیت عقل از منظر شهید مطهری اختصاص یافته و نهایتاً چنین نتیجه‌گیری شده که همه اهداف جزیی و واسطه‌ای تربیت عقل، در راستای نیل به هدف غائی تربیت اسلامی یعنی «قرب الهی و دستیابی به مقام انسان کامل» قرار دارند. پس از آن، تعدادی اصل و به تبع روشهای مستخرج از این اصول با تکیه و مترتب بر مبانی ذکر گردیده است که این اصول و روشها عبارت‌اند از اصل تربیت عقل عملی از طریق کنترل نفس (روش تزکیه‌ی نفس)، اصل تعقل (روش تفکر مستمر)، اصل لزوم علم‌آموزی (روش تجربه‌اندوزی)، اصل باور نسبت به طبیعی بودن تفاوت عقل در آدمیان (روش اعطای بینش در باب طبیعی بودن تفاوت عقل در آدمیان، اصل آمادگی (روش توجه به پیش‌نیازهای آموزشی)، اصل همسویی تعلیم و‌ تربیت با فطرت انسانی (روش هدایت فرایند یادگیری)، اصل همسویی تربیت با اقتضائات زمانی (روش نوآوری در روش‌ها و فنون آموزشی). در ادامه این فصل، به موانع تربیت عقلانی و راهکارهایی برای مقابله با آنها اشاره شده است. در بخش پایانی نیز، ضمن بحث و نتیجه‌گیری، پیشنهاداتی کلی برای اشاعه‌ی تربیت عقلانی در نظام تعلیم و تربیت ارائه شده است.