چکیده: 

در مقاله حاضر، آثار ريسک هاي اجتماعي بر ميزان نشاط اجتماعي زنان شهري و روستايي دليجان بررسي شده است. جمعيت نمونه پژوهش، 700 نفر از زنان (49-15 ساله) هشت منطقه شهرستان دليجان و شش روستاي تابعه آن (دهستان جوشق) بوده و اطلاعات حاصله با استفاده از فن پيمايش و تکميل پرسشنامه گردآوري شده است. بر اساس يافته هاي پژوهش، ميزان نشاط زنان مورد بررسي، بر حسب متغيرهاي زمينه اي و خانوادگي تغيير يافته است. از ميان ريسک هاي اجتماعي مورد بررسي، شامل گرايش و اقدام به خودکشي، طلاق و خشونت هاي خانوادگي، و ديررسي ازدواج، سطح تاثير ديررسي ازدواج بر نشاط زنان، کاملا معنادار بوده است. اين تاثير به طور خاص در مناطق روستايي بيشتر و واضح تر بوده است. اين تصور که مشارکت زنان در فعاليت هاي بيرون از خانه و گسترش دامنه انتخاب آن ها، بر ميزان نشاط ايشان مي افزايد، مورد تاييد قرار نگرفت که به احتمال بسيار زياد، حضور متغيرهاي فردي و اجتماعي ديگر مانند هزينه ها و دشواري هاي ناشي از پذيرش نقش هاي جديد و ديررسي ازدواج، جهت اين موضوع را تبيين مي کند. بر اساس يافته هاي تحليلي، در مناطق شهري، مقوله بيگانگي اجتماعي و در مناطق روستايي، احساس امنيت اجتماعي، بيشترين تاثير را در نشاط زنان داشته است.

منتشرشده در مقالات

این پژوهش با بهره‌گیری از مبانی نظری تئوری خودنظم‌بخشی برای حل مشکلات و ارتقاء رضایت زناشویی طراحی شده است. محتوای اساسی زوج درمانی خودنظم‌بخشی این است که خود زوجین (نه درمانگر) تغییرات طولانی مدتی را در رابطه-شان ایجاد کنند. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر زوج درمانی خودنظم‌بخشی کوتاه مدت بر افزایش رضایت زناشویی است. جامعه آماری این پژوهش متشکل از کلیه زوجین مراجعه‌کننده به درمانگاه شهر بابلسر بوده و نمونه شامل 20 زوج که در بهـار و تـابستـان سال 1386 جهت دریافت کمک‌های تخصصی در زمینه مشاوره زناشویی مراجعه کرده بودند که به روش تصادفی ساده در گروه‌های آزمایش (10 زوج) و کنترل (10 زوج) جایگزین شدند. سپس آزمون رضایت زناشویی انریچ بر روی آن‌ها اجرا شد. یافته-های این تحقیق با استفاده از آزمون تحلیل واریانس دو طرفه (مانوا) نشان داد که زوج‌درمانی کوتاه‌مدت خودنظم‌بخشی بر افزایش رضایت زناشویی، سازگاری با شخصیت همسر، ارتباط، حل تعارض، رضایت‌مندی از اوقات فراغت، بهبود رابطه جنسی و رابطه با خویشاوندان و دوستان مؤثر می‌باشد، اما جنسیت آزمودنی‌ها تأثیری بر میزان اثربخشی درمان خودنظم‌بخشی ندارد. نتیجه‌گیری نهایی این است که شیوه فوق تأثیر به‌سزائی در افزایش رضایت زناشویی زوجین دارد و زوج-درمانگران می‌توانند نقش خودنظم‌بخشی را در حل تعارضات و افزایش رضایت زناشویی به‌عنوان عامل مهم در نظر بگیرند.

واژگان کلیدی

خودنظم‌بخشی، رضایت زناشویی، زوج‌درمانی

اين پژوهش با هدف بررسي تأثیر آموزش مديريت خشم بر ارتباط مادران با فرزندان کم‌توان ذهنی و دیرآموز صورت گرفته است. روش تحقيق شبه تجربي با طرح پيش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه است. جامعه آماري شامل مادراني است که فرزندان آنان در دو مدرسه غیرانتفاعی ویژه دانش-آموزان کم‌توان‌ ذهني آموزش‌پذير و ديرآموز به تحصيل اشتغال دارند.نمونه آماري شامل 46 مادر بوده که با روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب و پس از همگن شدن براساس ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي در دو گروه آزمايشی و گواه جايگزين شدند. ابزار اندازه‌گيري، مقياس محقق ساخته ارزيابي خشم و پرسشنامه ارتباط والد ‌ـ ‌کودک است. گروه آزمايشی در هفت جلسه آموزش مديريت خشم مبتني بر رويکرد شناختي ـ رفتاري شرکت کردند. يافته‌هاي تحقيق با استفاده از روش تحليل کوواريانس تجزيه و تحليل شد. نتايج حاصله نشان داد که کاربرد تکنيک‌هاي مديريت خشم به کاهش خشم مادران و بهبود ارتباط آن‌ها با فرزندان منجر می‌شود.

واژگان کلیدی

دانش افزایی والدين، کنترل خشم، تعامل مادر و فرزند، عقب‌مانده ذهني آموزش‌پذير، ديرآموز

هدف تحقیق حاضر بررسی رابطه بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه و صمیمیت زناشویی در زوجین عادی است. در این پژوهش حوزه‌های طرحواره‌های اولیه متغیرهای پیش‌بین و ابعاد صمیمیت زناشویی متغیرهای ملاک بودند. 70 نفر (35 زوج) از بین کارکنان شرکت فولاد مبارکه اصفهان و همسرانشان به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. نوع پژوهش توصیفی (همبستگی) است زوجین به‌طور جداگانه پرسشنامه صمیمیت زناشویی و پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQفرم بلند) را تکمیل کردند. در پژوهش حاضر روش آماری همبستگی، تحلیل رگرسیون با شیوه ورود و گام به گام و تحليل واريانس چندمتغیره به‌کار برده شد. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که بین طرحواره‌های ناسازگار اولیه با ابعاد صمیمیت زناشویی همبستگي منفی و معناداری وجود دارد، یعنی هرچه طرحواره‌ها ناسازگارتر می‌شوند صمیمیت زناشویی کاهش می‌یابد. هم‌چنین یافته‌های رگرسیون چندمتغیری بیانگر این نکته بوده‌اند که حوزه «محدودیت‌های مختل» مهم‌ترین پیش‌بینی-کننده صمیمیت زناشویی می‌باشد و به غیر از بعد «صمیمیت جنسی» برای سایر ابعاد صمیمیت زناشویی پیش‌بینی‌کننده معتبری است. از سوی دیگر قابل اشاره است که بین زنان و مردان از نظر طرحواره‌ها تفاوت معناداری وجود نداشته است و فقط در بعد صمیمیت بدنی نمرات مردان بیش از زنان بوده است. این بررسی نشان داد که طرحواره‌های مربوط به «محدودیت‌های مختل» که شامل استحقاق، بزرگ‌منشی و خویشتن‌داری ناکافی می‌باشد؛ بیشترین نقش را در عدم صمیمیت زناشویی ایفا می‌کنند.

واژگان کلیدی

طرحواره‌های ناسازگار اولیه، صمیمیت زناشویی، زوجین

پژوهش حاضر رابطه احساس تمایل و تقصیر بر استرس، افسردگی و اضطراب افراد متقاضی طلاق در دادگاه‌های خانواده شهرهای اصفهان و اراک را بررسي مي‌كند. نمونه این پژوهش شامل 237 نفر آزمودنی (147 زن و 89 مرد) است که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند ابزارهای به‌کار رفته در این پژوهش از پرسشنامه 21 سؤالی DASS و پرسشنامه‌ محقق ساخته سنجش تمایل و تقصیر در طلاق (آلفای کرونباخ آن‌ها 91/0 و60/0) استفاده شد. نتایج نشان داد رابطه معنا‌داری بین احساس تقصير و تمایل به جدایی با اضطراب و افسردگی وجود دارد و مشخص شد زنانی که تمایل به جدایی داشته‌اند از افسردگی کمتری رنج می‌برند. داشتن فرزند و درآمد بیشتر و تحصیلات بالاتر با کاهش میزان استرس، افسردگی و اضطراب در بین افراد مراجعه‌کننده برای طلاق رابطه داشت.

واژگان کلیدی

احساس تمایل و تقصیر، طلاق، استرس، اضطراب، افسردگی

مؤسسه‌زدایی از درمان بیماران روانی آن را به موضوعی خانوادگی تبدیل کرده است. نقش مراقبت از بیماران در خانواده، فرسودگی و اختلالات روان‌پزشکی را برای مراقبان به دنبال دارد. در تحقیق حاضر فرسودگی و سلامت روانی مراقبان در رابطه با شدت سایکوپاتـولوژی ـ نشانه‌های مثبت و منفی بیماری ـ مهارت‌های زندگی بیماران، دانش خانواده‌ها و خصوصیات جمعیت‌شناختی بیماران بررسی می‌شود. 117 بیمار اسکیزوفرنی و اعضاء خانواده آنان پرسشنامه‌های سلامت روانی GHQ-28، پرسشنامه آگاهی‌سنجی خانواده‌های مبتلایان به اسکیزوفرنیا، فرم کوتاه آزمون برنامه مصاحبه تجارب خانواده‌های بیماران روانی، آزمون سطح شناختی آلن و مقیاس علائم مثبت و منفی (PANSS) را تکمیل کردند. یافته‌ها نشان داد که نشانه‌های کلی سایکوپاتولوژی و مهارت‌های زندگی بیماران با فرسودگی مراقبان همبسته است، اما بین طول بیماری و آگاهی مراقبان با فرسودگی یا سلامت روانی آنان همبستگی معناداری بدست نیامد. ارائه آموزش، مهارت‌ها و یا منابع به خانواده اين بیماران، می‌تواند علاوه بر ارتقاء سلامت روانی و جسمی آن‌ها به بهبود عضو بیمار خانواده نیز کمک کند.

واژگان کلیدی

اسکیزوفرنی، فرسودگی، سلامت روانی، مراقب

پنج شنبه, 30 دی 1395 ساعت 21:56

تبيين تئوريك سلامت از ديدگاه زنان

xزنان نيمي از جمعيت را تشکيل می‌دهند. بنابراين سلامت آنان زيربناي سلامت جامعه و خانواده است. هدف اين پژوهش كيفي، تبيين ديدگاه‌هاي زنان در زمينه مفهوم سلامت است. 22 خانم 20 تا 50 ساله در تهران، طي نمونه‌گيري مبتني بر هدف انتخاب و تا اشباع داده‌ها مورد مصاحبه‌هاي عميق نيمه ساختار تعاملي قرار گرفتند. مصاحبه-ها ضبط، دست‌نويس و با روش سه مرحله‌ای مقايسه مداوم تحليل شدند. اين عوامل كه به منزله طبقه‌هاي استخراج شده هستند عبارتند از: شيريني و دشواري نقش مادري، عوامل فرهنگي ـ اجتماعي مؤثر بر سلامت و خانواده سالم زيربناي سلامت زنان. سلامت زنان محور سلامت خانواده است که تحت تأثير شرايط مناسب خانواده، روابط زناشويي خوب و برخورداری از حمايت‌های اجتماعی است. از اين‌رو، نيازهای زنـان که زيـربنـاي خـانواده‌هـا هستند می‌بايست در تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي‌ها مبتني بر شواهد واقعي باشند.

واژگان کلیدی

سلامت، زنان، خانواده، پژوهش كيفي، نظريه پايه

پيشينه‌شناسی موضوع «خانواده» و دستيابی به آداب و رسوم آن از ضروريات خانواده‌پژوهی و مسائل مربوط به خانواده است. پژوهش‌های تاريخی نشان می‌دهند که ايرانيان از ديرباز به مسئله ازدواج و تشکيل خانواده و تربيت فرزند توجه خاص داشته‌اند و در حفظ و سلامت بنيان خـانواده سخت می‌کوشيدند. بديهی است مهم‌ترين و معتبرترين مأخذ برای دستيابی به ديدگاه‌ها، قراردادها و آداب و رسوم ايرانيان در خصوص مسائل خانواده، متون ادبی کهن است. قطعاً يکی از مهم‌ترين و تأثيرگذارترين اين آثار، شاهنامه فردوسی است. شاهنامـه صرف‌نظر از برتری‌ها و مزايای شعری و جنبه‌های کلامی و بلاغی، گنجينه‌ای است گران‌بها از آگاهی‌های سياسی، اجتماعی، تاريخی. هم‌چنين سندی است معتبر برای شناخت فرهنگ و تمدن ايران باستان و گزارشگری است موثق از آداب و رسوم و سنن ايرانيان، که شناخت و دستيابی به بعضی از آن‌ها جز از طريق مطالعه شاهنامه مقدور و ممکن نيست. آداب زناشويي و تشکيل خانواده نيز از جمله آدابی است که حکيم طوس به مناسبت‌های گوناگون در لابه‌لای داستان‌های شاهنامه به آن‌ها اشاراتی دارد. در اين مقاله سعی شده تا با مراجعه به داستان-های شاهنامه، پاره‌ای از رسوم و آيين‌های مربوط به ازدواج، تولد کودک، تربيت فرزند و روابط خانوادگی استخراج و به‌گونه‌ای علمی طبقه‌بندی و مدوّن گردد.

واژگان کلیدی

شاهنامه، فرهنگ ايرانی، خانواده، زناشويی.

هدف از پژوهش حاضر بررسی روایی، پایایی و ساختار عاملی مقیاسی برای ارزیابی نیازهای خانواده‌های ایرانی است. برای رسیدن به این هدف 472 آزمودنی طی دو مرحله انتخاب شدند (267 نفر مرد و 205 نفر زن). میانگین سنی آزمودني‌ها 39/36 سال و انحراف استاندارد سن آن‌ها هم برابر با 71/7 بود. پس از دو مرحله که مرحله اول به صورت کیفی بود، از 259 آزمودنی خواسته شد تا نیازهایی را که فکر می‌کنند در یک خانواده وجود دارد را بنويسند. پس از تحلیل داده‌ها با تحلیل عوامل و روش اکتشافی و مؤلفه‌های اصلی یک مقیاس 48 گویه‌ای ساخته شد. در مرحله دوم، اين مقياس به 213 آزمودنی دیگر داده شد تا پاسخ دهند. پس از تحلیل نتایج یک مقیاس 26 گویه‌ای با پاسخ‌هایی در مقیاس لیکرت ساخته شد. این مقیاس دارای 5 خرده عامل است که 64/0 از واریانس كل را تبیین می‌نمایند. برای تعیین پایایی از ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس (95/0) و برای خرده مقیاس‌ها بین 77/0 تا 92/0 و روش پایایی تنصیفی (90/0) استفاده شد که نتایج حاکی از پایایی مطلوب این مقیاس می‌باشند. برای تعیین روایی از دو روش تحلیل عوامل و روایی واگرا استفاده شد که نتایج حاکی از مطلوب و بالا بودن روایی این مقیاس می‌باشند.

واژگان کلیدی

نیازهای خانواده، ارزیابی نیازهای خانواده، پایایی و روایی، روایی واگرا

هدف اين تحقيق بررسي ديدگاه‌ها، نگرش‌ها، احساسات، واکنش‌ها و نيازمندي‌هاي افراد مجرد در رابطه با مسائل فردي و اجتماعي است تا علل احتمالی، عوارض و پيامدهاي روان‌شناختي و اجتماعي اين پديده برجسته و راه‌کارهاي مواجهه با آن از منظر شرکت‌کنندگان در تحقیق بررسی شود. بدين منظور 10 پسر و 20 دختر (سنين 32 تا 42 سال) با روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند. جمع‌آوري اطلاعات با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه عميق فردی صورت گرفت داده‌های کلامی، پس از آن‌که کلمه به کلمه ثبت شدند، مورد تحليل محتوا قرار گرفتند. تحليل نتايج به روش کلايزي نشان داد که مهم‌ترين دلايل مجرد ماندن گروه دختران، کمال‌گرايي، سخت‌گيري بيش از حد والدين و پيدا نکردن زوج مناسب، و در پسران عمدتاً مشکلات اقتصادي و ترديد در تصميم‌گيري براي انتخاب بوده است. در مجموع افراد مجرد از وضعيت خود راضي نبوده و احساس شکست رواني، ضعف جسماني و احساس طرد‌شدگی و عدم پذيرش داشته‌اند. آن‌ها در واکنش به نگرش‌هاي جامعه رفتارهاي مختلف و متناقضي بروز مي‌دادند که مورد بحث قرار گرفته-اند.

واژگان کلیدی

تجردهاي نـاخواسته، پيـامدهـاي روان‌شناختي، روش کيفي

صفحه1 از61